Archeon Pax et Bonum

~ 28 ~ Door de evangelische armoede, nederigheid, vergeving en vrede voor te leven, maar met respect voor het kerkelijk gezag, brachten Franciscus en zijn volgelingen een nieuw elan in de kerk. 3.2 Minderbroeders In mei 1221 vertrekken 25 Duits sprekende volgelingen van Franciscus vanuit Italië naar Duitsland. In de steden waar ze komen, vragen ze toestemming aan de bisschop om te mogen preken. De groep verdeelt zich in groepen van 3 à 4 man die naar een bepaalde stad trekken. Het voordeel van een kleine groep is dat ze eenvoudig huisvesting en voeding in de stad vinden. Europa beleeft een bloeitijd en veel mensen trekken naar de stad. Daar ontstaat behoefte aan pastorale- en sociale zorg. De broeders vullen die leemte op, steken de handen uit de mouwen en preken het evangelie. In ruil daarvoor krijgen ze iets te eten of te drinken. Bij de dood van Franciscus heeft hij al 5000 volgelingen en in de vijftig jaar na zijn dood zijn dat er al 30.000 tot 35.000. Zij wonen en werken in Noord- Afrika, in het Nabije en Verre Oosten en in alle delen van Europa. De broeders zijn dienstbaar en voeren allerlei taken in de stad uit: zorgen voor zieken en daklozen, geven van (bijbel)onderwijs, onderhouden van de stadwallen en brandwacht lopen ‘s nachts. Hun pastorale taken zijn: het dagelijks achtmaal zingen en bidden van de getijden, preken, boete doen, biecht horen en bedelen in en om de stad (op termijn gaan). Edelen en stadsbesturen zien de activiteiten van de broeders in de stad al snel als een welkome aanvulling op het stadsleven. 3.3 Minderbroeders in Nederland De verspreiding van de broeders in Noord-Europa, en dus ook in Nederland, verloopt willekeurig. In 1228 vestigen ze zich in ‘s-Hertogenbosch, in 1232 of 1240 in Utrecht, in 1248 in Dordrecht, en in 1253 in Groningen. Zij volgen dezelfde vestigings- strategie als eerder in het Duitse Rijk. Zij vragen altijd eerst toestemming aan het kerkelijk gezag om te mogen preken. Vervolgens vestigen zij een gemeenschap van drie tot vier broeders, hierdoor is een snelle opsplitsing mogelijk. Zodra er nieuwe broeders aansluiten wordt de groep gedeeld en ontstaan nieuwe vestigingen. De adel en de steden ondersteunen de komst van de broeders, dikwijls ook financieel. Zij bouwen zelfs kloosters als vaste woon- en werkplek voor de aanvankelijk zwervende broeders. Zeker in de 13 e eeuw leven de Franciscanen in een soort communestructuur. Iedere broeder is gelijk en de broedergemeenschap kiest zelf een leider die zij gardiaan (waker) noemen. In Rome is er een minister-generaal (dienaar voor algemene zaken) die hun zaken behartigt. Rond 1250 treden er steeds meer priesters toe en langzamerhand krijgen de niet-gewijde broeders de meer ondersteunende taken toebedeeld. Aan het eind van de 13 e eeuw trekken de minderbroeders niet meer rond. Hiermee worden hun werkzaamheden minder ongeregeld. De oproepen tot bekering vinden niet langer onderweg, maar in een eigen kerk plaats.